تبلیغات
عکس های  گروه  سیتا عکس عمران به معماری - حجاب
 
آرشیو موضوعی
آرشیو ماهیانه
لینكستان
جستجو
  
دیگر وبلاگ های من
صفحات وبلاگ




لینك به ما / دوستان
لینك به ما


لوگوی دوستان

حجاب

باز هم

مسئله حجاب

زهرا شجاعى

شرق

از ۳۸ سال پیش كه كتاب «مسئله حجاب» استاد مطهرى - مجموعه بحث ها و درس هایى كه در طول چهار سال در جلسات انجمن اسلامى پزشكان بیان شده بود - و به رغم تغییر ماهوى نظام شاهنشاهى به نظام جمهورى اسلامى حجاب همچنان به عنوان یك مسئله و نه یك اثر یا موضوع مطرح است.
نگاهى اجمالى و تاریخى به این موضوع ما را در درك دقیق تر و منطقى تر از اینكه چرا حجاب همچنان یك مسئله است كمك مى كند. سیاست هاى خشن و زورمدارانه رضاخان در كشف حجاب زنان در
۱۷ دى ماه ۱۳۱۴ بعد از مدتى با شكست مواجه شد تا حدى كه فرزندش در كتاب انقلاب سفید آن را مورد نقد قرار داده و اظهار داشت: «پدرم اشتباه كرد كه با زور حجاب را از سر زنان برداشت. ما باید زنان را به حدى از رشد و آگاهى برسانیم كه خود این مانع پیشرفت را كنار بگذارند.» (نقل به مضمون)
در عصر پهلوى دوم سیاست هاى فرهنگى و روش هاى غیرمستقیم در مقابله با حجاب از قبیل ممنوعیت اخذ گواهینامه رانندگى یا... و تحقیر و توهین هایى كه از طریق دستگاه هاى فرهنگى چون مطبوعات، سینما و تلویزیون صورت مى گرفت نتوانست اعتقاد و پایبندى زنان مسلمان و دختران جوان تحصیلكرده و دانشگاهى را نسبت به حجاب متزلزل كند. آزادى انتخاب در حجاب و جریان روشنفكرى اسلامى كه با اندیشه هاى بزرگانى چون استاد مطهرى و دكتر شریعتى در جامعه نضج گرفته بود باعث شد روز به روز بر تعداد زنان محجب كه حجاب را نه به عنوان سنت خانوادگى و دینى بلكه به عنوان یك انتخاب و گاه در تعارض با فرهنگ خانوادگى انتخاب مى كردند، افزوده شود.


انقلاب اسلامى به پیروزى رسید. عكس ها و فیلم هاى سانسور نشده از صحنه تظاهرات و راهپیمایى ها نشانگر حضور زنان ایرانى (اعم از باحجاب و بى حجاب) در كنار یكدیگر و در معارضه با نظام سلطه شاهنشاهى و در حمایت از حركت و جریان انقلاب بود. توضیح اینكه در آن سال ها پدیده اى تحت عنوان بدحجابى وجود نداشت. یا زنان داراى حجاب بودند با اختیار و انتخاب و یا بى حجاب بودند. آن هم با اختیار و انتخاب و الزامات و اجبارات پیرامونى و محیطى براى «امر بین الامرین» موجود نبود.
در زمان دولت هاى اولیه انقلاب بخشنامه اى صادر شد تا در محیط هاى دولتى بانوان با پوشش اسلامى حاضر شوند و حد و مرز آن هم به لحاظ كف و فرم تا حدودى مخفى شد. رنگ هاى تیره مثل مشكى، سرمه اى و طوسى. صدور این بخشنامه با اعتراض جمع محدودى از زنان مواجه شد كه در محل نخست وزیرى با لباس سیاه جمع شدند و اعتراض خود را نسبت به این امر اعلام داشتند و این گونه برخورد سیاسى با حجاب بعضاً طى سال هاى بعد از سوى برخى از افراد به اشكال مختلف بروز و ظهور پیدا كرد.

                     
خواست عمومى در رعایت حجاب اسلامى و حفظ شعائر مذهبى در اماكن عمومى تا بدانجا رسید كه طبق قانون مجازات اسلامى و در تبصره ماده
۶۳۸ آن قانون «زنانى كه بدون حجاب شرعى در معابر و انظار عمومى ظاهر شوند به حبس از ده روز تا دو ماه و یا از ۵۰ هزار تا ۵۰۰ هزار ریال جزاى نقدى محكوم خواهند شد.» (قانون مجازات اسلامى مصوب ۷/۹/۷۰ مجمع تشخیص مصلحت) در این مرحله رعایت حجاب از امر خصوصى و شخصى به یك امر اجتماعى و حكومتى تبدیل شد. طبیعى است كه اكثریت مردم خواستار حفظ امنیت اجتماعى و رعایت شئونات اخلاقى در محیط هاى عمومى باشند.
اما آیا قانون به تنهایى و بدون بسترسازى فرهنگى و توجیه افكار عمومى مى تواند به عنوان یك رفتار عمومى و هنجار اجتماعى موجب پایبندى مردم و الزام جامعه به رعایت آن باشد؟ مضافاً بر اینكه عدم انسجام و ناهماهنگى در سیاست هاى فرهنگى و آئین نامه هاى اجرایى این قانون چه نتیجه اى به بار خواهد آورد؟

             
طى سال هاى بعد از انقلاب اسلامى درباره حجاب و البته «مسئله حجاب» زیاد صحبت شده است. سمینارها، همایش ها، نمایشگاه ها، جشنواره ها و... گوناگون با عناوین پرطمطراق برگزار شده است و اشخاص صاحب نظر براى مخاطبین باحجاب خود سخنرانى ها كردند و از ارزش و اهمیت و فضیلت حجاب سخن ها گفتند و جالب آنكه ورود زنان بدحجاب به این محافل ممنوع بوده است و قطعاً فرصت طرح سئوال و بیان دیدگاه و گفت وگو فراهم نبوده است. بخش هاى مختلف دستگاه هاى حكومتى به تناسب شرایط و تحت تاثیر فشارهاى سیاسى و اجتماعى این موضوع را در دستور كار خود قرار داده اند.
كمیسیون فرهنگى مبارزه با مفاسد اجتماعى در وزارت كشور ساعت ها به بحث و تبادل نظر پرداخت، الگوها و مدل هاى مختلف حجاب عرضه شد. شوراى فرهنگ عمومى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى ساعت ها به بحث و گفت وگو پرداخت. شوراى فرهنگى - اجتماعى زنان به عنوان اولین نهاد سیاستگزار و برنامه ریز در مسائل فرهنگى و اجتماعى زنان طرح توسعه فرهنگ عفاف را تهیه كرد و به تصویب شوراى عالى انقلاب فرهنگى رساند. مجلس شوراى اسلامى طرح ساماندهى مد و لباس را در دستور كار دارد و نیروى انتظامى طى تحولات و تطورات مدیریتى خود هرساله در آستانه فصل گرما مانورى از برخورد با بدحجابى یا حفظ امنیت اجتماعى را با شیوه هاى نو و بدیع عرضه مى كند، از قیچى كردن مانتوهاى بلند خانم ها در دهه
۷۰ تا گشت ارشاد و هدیه دادن و لبخند زدن بر روى تصاویر زنان از تنها رسانه ملى طى سال هاى گذشته حاكى از تغییرات و حركت هاى رفرمیستى در این رسانه است. تغییر لباس و آرایش زنان، روابط و دیالوگ هاى زنان و مردان همه و همه حاكى از یك جریان متغیر و متحول در این زمینه است. طیف وسیع و گسترده و البته متنوع نظرات و فتاوى علما و مراجع را در این مقوله نمى توان نادیده گرفت، از حرمت رانندگى زنان و وجوب ستر وجه و كفین تا اباحه نمایش سر بدون موى زنان.
تصمیمات سلیقه اى و اجتهادهاى شخصى برخى از مدیران دستگاه ها را كه نه در حوزه مسائل داخلى بلكه در مسائل حاكمیتى اعمال مى شود از وجوه دیگر این مسئله است. به رغم این شعار حكومتى كه «چادر حجاب برتر است اما حجاب در چادر متعیـن نیست» هنوز ورود زنان محجبه بدون چادر به برخى اماكن آموزشى، درمانى و حتى تفریحى ممنوع است. این در حالى است كه در سال هاى گذشته در امر تبلیغ چادر آنچنان بد دفاع كردیم كه نیاز به حمله نبوده است.
نقش هاى منفى زنان سطحى و كوته فكر، بداندیش و بدرفتار با حجاب چادر در فیلم ها و سریال ها ظاهر شدند. زنان بزهكار و مجرم براى مصاحبه هاى تلویزیونى مجبور به استفاده از چادر شدند، خاطره مصاحبه دو دختر منافق كه در كشتن كشیش اصفهانى دست داشتند و با چادر مشكى در تلویزیون ظاهر شدند فراموش نشدنى است. این تلقى در ذهن دختران جوان و زنان این مرز و بوم به وجود آمد كه شرط ارتقا به مسئولیت ها و پست هاى بالاى اجرایى داشتن چادر به عنوان حجاب است و اگر عملكرد سه تن از بانوان نماینده مجلس ششم در حفظ كامل حجاب اسلامى اما بدون چادر نبود، این تلقى نادرست همچنان ادامه مى یافت.


سیاسى كردن امر حجاب طى سال هاى گذشته وجه دیگرى از این مسئله است. گروه هاى فشار و ذى نفوذ در دولت هاى گذشته از این اهرم به خوبى استفاده ابزارى كردند. همان زنانى كه فساد و ابتذالشان مشام جامعه را آزار مى داد در یك استحاله سیاسى به عفیف ترین و پاك ترین زنان جامعه تبدیل شدند تا آنجا كه حضور آنها در ورزشگاه ها مى توانست موجب تضمین امنیت اجتماعى و اخلاقى در آن محیط باشد. راستى چگونه است كه حجاب همچنان به عنوان یك «مسئله» در كشور ما یعنى در جمهورى اسلامى باقى مانده است؟ در حالى كه روزبه روز بر تعداد زنان محجبه در كشورهاى مصر، سوریه و لبنان و حتى كشورهاى اروپایى افزوده مى شود و گرایش زنان به اسلام و طبیعتاً حجاب در حال رشد است. در سال
۸۳ در اجلاس جهانى زن در سازمان ملل هشت رئیس هیات زنان با حجاب در پشت تریبون مجمع عمومى سازمان ملل سخنرانى كردند در حالى كه در سال ۷۶ تنها دو كشور (ایران و برونئى) با حجاب بودند. بالاخره باید روشن شود كه آیا حجاب یك امر اعتقادى است یا یك امر حكومتى است؟ بر حسب اینكه چگونه و از چه منظرى به این موضوع بنگریم نتیجه متفاوت مى شود. آیا مراكز دینى و دستگاه هاى مذهبى باید در جهت تقویت باورهاى اعتقادى جامعه تلاش كنند و یا اینكه مكانیسم هاى الزام آور اجتماعى و قانونى باید در جهت حفظ و رعایت آن بكوشند؟ آیا باید فرهنگ عمومى جامعه نسبت به این موضوع اصلاح شود و یا تعزیرات حكومتى براساس تبصره ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامى اجرا شود؟ آیا با وضع قوانین و مقررات باید به این موضوع پرداخت و یا تشدید مجازات را در دستور كار قرار داد؟ انتظار ما از جامعه اسلامى چیست؟ چه درصدى از زنان جامعه با چه نوع حجابى مطلوب است؟ آیا در این زمینه وحدت نظرى وجود دارد؟ از این فراتر آیا در رابطه با حد حجاب وحدت نظر موجود است؟ كلى گویى و استفاده از واژه هاى ابهام آمیز كفایت نمى كند. این چنین است كه حجاب همچنان به عنوان یك «مسئله» باقى مانده است.

زهرا شجاعی
مشاور خاتمى در امور زنان

نوشته شده توسط محسن در شنبه 31 تیر 1385

ویرایش شده در شنبه 31 تیر 1385 | موضوع مطلب : دو کلمه حرف حسابی ,

لینك ثابت | نظرات ()

از عمران به معماری راهی نیست
این وبلاگ و هر چه در آن هست برای شما نوشته شده است هرگونه کپی برداری و برداشت از آن به هر نحوی اشکال ندارد و شما جایز به هر کاری هستید....(محسن)...

All Rights Reserved 2005-2006 © ceta.MihanBlog.Com

Best Resolution : 1024 X 768

  


عکس های  گروه  سیتا عکس
more pic